Egels zijn stille werkers in de tuin, maar zodra de vorst inzet worden alledaagse details plots risicovol voor een dier dat laag bij de grond leeft en sterk leunt op schuilplekken. Tussen kieren, roosters en strak aangeharkte borders schuilt meer gevaar dan op het eerste gezicht lijkt, zeker nu voedsel schaars is. Bescherming blijkt vaak verrassend eenvoudig: kleine ingrepen die weinig kosten en veel ellende schelen. Met doordachte keuzes blijft de wintertuin leefbaar voor deze nachtelijke bezoekers, en profiteert de lokale biodiversiteit meteen mee.
Hoe een tennisbal de winter van een egel kan redden
Egels snoepen jaarlijks 200 slakken op
In de schemering schuifelt een egel langs de border, op zoek naar slakken. Zo’n dier werkt gratis mee aan je tuinbeheer: 200 slakken per jaar, plus kevers en larven die anders aan jonge planten knagen. Maar juist in de winter stokt die stille hulplijn. Minder bladbedekking, dichtgetegelde tuinen en strenge nachtvorst drijven egels uit hun schuilplaatsen, terwijl gladde putjes, afvoerbuizen en tuinvijvers onverwachte valkuilen vormen. Wie zijn tuin even nuchter doorloopt, kan veel van die risico’s snel wegnemen.
- Dit vergeten aluminiumtrucje op je balkon redt bloemen deze winter echt
Dit vergeten aluminiumtrucje op je balkon redt bloemen deze winter echt
- Dit onverwachte wintergebaar kan jouw frambozenoogst komend zomer verdrievoudigen
Dit onverwachte wintergebaar kan jouw frambozenoogst komend zomer verdrievoudigen
Een tennisbal als veiligheidsmaatregel
Wat kan een tennisbal nou uitrichten? Verrassend veel. Egels kruipen graag in smalle buizen en raken klem waar ze niet kunnen keren; afvoeren van schuur of terras zijn berucht. Door een tennisbal in zulke openingen te klemmen, maak je ze tijdelijk onbegaanbaar. De bal werkt ook als helder markeringspunt in dicht struikgewas tijdens snoeiwerk: je oog valt erop, je snoeit omzichtig. Kies een felle kleur, controleer na harde wind of de bal nog vastzit en verwijder hem pas weer zodra het zachte voorjaar inzet.
Laat blad en hout liggen voor schuilplaatsen
Egels zoeken droge, beschutte hoeken voor hun nest. Laat daarom een bladhoop liggen en stapel wat takken tot een lage ril tegen een muur of schutting; daaronder bouwt een egel graag. Wil je extra zekerheid, plaats dan een egelhuis met een knik in de gang en een ingang rond 12 cm, uit de wind en op een stuk karton of tegel tegen optrekkend vocht. Zet er een lage schaal water bij en eventueel wat kattenbrokjes; geen melk, dat geeft buikklachten en verzwakt het dier.
Bestrijd plagen zonder pesticiden
Chemische middelen slaan door in de voedselketen: een egel eet besmette prooien en krijgt gif binnen. Laat die middelen staan en kies voor natuurlijke oplossingen. Denk aan plantenmixen die slakken ontmoedigen, mulch die de bodem beschermt en rijk bodemleven voedt, en handmatig weghalen van plaagdruk bij pieken. Een pesticidevrije tuin houdt het voedselaanbod voor egels op peil, terwijl jij profiteert van een veerkrachtige bodem, meer bestuivers en minder ziekten op termijn.
- Niet kunstmest of koffiedik: dit onverwachte huismiddel doet je planten exploderen
Niet kunstmest of koffiedik: dit onverwachte huismiddel doet je planten exploderen
- Geen boren nodig: zo bescherm je je vogelvoer eenvoudig voor de winter
Geen boren nodig: zo bescherm je je vogelvoer eenvoudig voor de winter
Kleine aanpassingen, grote effecten
Een tennisbal in een afvoer, een bladhoop in de hoek en een tuin zonder gif: drie kleine keuzes met groot effect. Loop je erf na vóór de eerste vorst, dek open water af met een stevig net of bied een simpel uitklimplankje, en snoei met aandacht waar egels kunnen rusten. Zo vergroot je hun kans op een rustige winterslaap en word jij beloond met een levendige, gezonde tuin zodra de dagen weer lengen.