In februari lijkt de tuin soms net een scène uit een grijs sprookje: nat gras, kale borders, een stilte waar zelfs de merel zijn snavel voor houdt. Veel mensen grijpen dan naar het vertrouwde zakje brood en denken goed te doen voor de vogels. Maar pas op: wat zo onschuldig lijkt, kan voor het roodborstje een dodelijke valstrik zijn.
Februari: overleven in een dorre tuin
Februari is een moeilijke maand voor onze gevederde vrienden. Het gras is zompig, de bloembedden nog leeg, en achter het raam is de tuin verstild. Maar terwijl jij je afvraagt waar je je volgende kop thee laat, knaagt de honger bij het roodborstje. Dit kleine vogeltje blijft namelijk de hele winter rondom onze huizen, waar het in koude nachten razendsnel energie verbrandt. Ondertussen zijn wormen en larven diep in de bevroren aarde verstopt, praktisch onbereikbaar voor zijn kleine snavel.
- Deze vergissing bij het snoeien van hagen in februari kan je een boete kosten
Deze vergissing bij het snoeien van hagen in februari kan je een boete kosten
- Gooi dit pakketafval nooit weg: zo vernietig je moeiteloos al het onkruid
Gooi dit pakketafval nooit weg: zo vernietig je moeiteloos al het onkruid
De cijfers liegen er niet om: volgens het Kent Wildlife Trust sterft bijna driekwart van de jonge roodborstjes binnen hun eerste jaar tijdens zware periodes. Het zijn juist deze weken – als kou en schaarste samenvallen – waarin een verkeerde voedselkeuze voor het roodborstje fataal kan uitpakken.
Waarom dat simpele plakje brood zo gevaarlijk is
Natuurlijk wil je helpen. Veel mensen strooien dan broodkruimels in de tuin, met de gedachte: dan hebben ze tenminste íets. Je ziet het roodborstje soms snel komen pikken… om vervolgens dagenlang weg te blijven. En dat is niet zo vreemd.
Buiten de strengste vorstperiode scharrelt het roodborstje zijn eigen maaltje bijeen: wormen, larven en insecten onder bladeren, tussen de struiken of aan de voet van een haag. Maar vriest het langere tijd, dan raakt zijn natuurlijke voorraadkast gesloten. En dan gaat hij – soms met lichte tegenzin – af op wat mensen serveren op vensterbanken of lage voederschalen in de tuin.
Februari is een overgangsmaand. De nachten blijven lang, insecten zijn nog spoorloos, en het broedseizoen staat alweer voor de deur. Het roodborstje heeft dan behoefte aan voedsel boordevol eiwitten en vetten – geen loze calorieën. En laat brood nu net ontzettend misleidend zijn: het vult wel, maar bevat nauwelijks voedzame stoffen. Bovendien schimmelt het snel in de buitenlucht.
- Droog brood kan in grote stukken verstikkingsgevaar opleveren, zelfs als je het zorgvuldig in kleine brokjes breekt.
- Brood zwelt op in de maag van vogels, wat onaangenaam tot ronduit riskant kan zijn.
- Zelfs kleine hoeveelheden brood kunnen spijsverteringsproblemen veroorzaken; vogels zijn het simpelweg niet gewend dit te verteren.
Tuinspecialist James Ewens (Green Feathers) waarschuwt: “Zelfs als brood niet beschimmeld is, kan het schadelijk blijven. Kleine hapjes lijken onschuldig, maar kunnen op termijn serieuze gevolgen hebben voor onze gevederde vrienden. Dat geldt ook voor melk, zoute snacks, chocolade, avocado, vette etensresten, schotels met saus, borrelpinda’s of te zoute vleeswaren.”
De RSPB en LPO wijzen bovendien op een extra risico: etensresten verspreid op de grond trekken vocht aan, mengen zich met uitwerpselen en zijn zo een broedplaats voor ziektes.
Wat geef je dan wél – en hoe?
Natuurorganisaties adviseren om gevaarlijke voedingsmiddelen te vervangen door een eenvoudig en veilig menu, zonder zout en saus en met regelmaat vernieuwd. Denk aan een klein assortiment, geserveerd in kleine porties en liefst op vaste tijdstippen. Het roodborstje eet graag op de grond of een laag plateau, bij een haag of dicht struikgewas zodat hij veilig kan rondkijken – altijd alert op katten.
Enkele tips voor een veilige voederplek:
- Doseer kleine porties en verwijder restjes op tijd.
- Reinig voederschalen regelmatig.
- Zet er een schaaltje schoon water naast en ververs dit vaak.
Zo wordt jouw voedertafel in een mum van tijd het favoriete adres van het roodborstje – elke dag weer.
- Ontdek de 3 kamerplanten die zelfs beginners nooit dood krijgen
Ontdek de 3 kamerplanten die zelfs beginners nooit dood krijgen
- Deze fout bij het snoeien kost je rozen in het voorjaar—maak hem niet!
Deze fout bij het snoeien kost je rozen in het voorjaar—maak hem niet!
Tot slot: goed bedoelen is niet altijd goed doen
Dus de volgende keer dat je die halflege zak boterhammen overweegt te delen in de tuin, denk dan aan het kleine roodborstje. Geef hem wat hij écht nodig heeft: voedzaam, vers, en met liefde gegeven. Zo maak je van februari geen maand vol valstrikken, maar een veilige haven voor onze roodborstjes. En met een beetje geluk laat hij zich weer zien – op een druilerige ochtend, als klein zonnestraaltje tussen de takken.